dinsdag 13 januari 2026

schermtijd

In de NRC van 10 januari stond een artikel over schermtijd en ouderen. We mopperen veel over 'de jeugd' en hun verslaving aan telefoon en tablet, maar nu lees ik dat er ook een groep ouderen is met een schermverslaving. 

Wat ik ook lees is dat alle ouderen vaak over een kam geschoren worden, maar dat iedere oudere, door de lange levenservaring, uniek is. Dus niet alle ouderen zijn digibeet. Dus niet alle ouderen vallen voor phisingmails of oplichters aan de voordeur. 

Er is een groep ouderen die uren achter hun scherm zitten en de mogelijkheden, zoals bijvoorbeeld beeldbellen, ten tijde van de coronapandemie hebben ontdekt. Ook TikTok, Instagram en YouTube zijn populair onder ouderen. 

Ik kan me er best iets bij voorstellen. Misschien ben je veel alleen, zit je op je kamer in een verzorgingshuis of gewoon thuis in je eigen makkelijke stoel. Iss je sociale kring klein en krijg je weinig aanloop. Of is de deur uitgaan lastig. Slecht weer zoals de afgelopen week is ook een goede reden om lekker binnen te blijven.

Vroeger was er alleen de televisie. Die stond dan de hele dag aan. Vanwege de bewegende beelden en het geluid. Maar daar is niet altijd iets leuks te zien. Horoscopen, geheugentraining, ochtendgymnastiek en verder overdag veel herhalingen. 

Nee, dan YouTube, daar kan je de op ieder moment leuke en interessante dingen zien. Een stadswandeling door een stad in binnen- of buitenland die je niet kent, of juist wél kent. Optredens van artiesten van toen en nu. Kattenfilmpjes tot je geen kat meer kan zien. Koken, klussen, tsunami's, aardbevingen, en andere natuurverschijnselen. Noem een willekeurig onderwerp en het is te vinden op You Tube.. 

TikTok en Instagram, net zo leuk. Korte filmpjes en ook hier voor jong en oud en voor elk wat wils. Begin ergens en voor je het weet ben je een uur of uren verder. 

Ik val er soms ook aan ten prooi. Vooral op YouTube. Ik kijk er nieuws uit Amerika, volg een paar koks, wat modemensen en heb zo nog wat favorieten. Als ik iets wil weten zoek ik het op Internet op en vaak kom ik dan terecht bij YouTube. 

Dat ouderen deze sociale media weten te vinden en gebruiken, daar is natuurlijk helemaal niets mee mis. Het kan de tijd wat sneller laten gaan, kijken en luisteren is misschien makkelijker dan lezen, je bent snel op de hoogte van wat er allemaal speelt en het verdrijft vast ook de eenzaamheid voor een deel. 

Het wordt pas een probleem wanneer de ouderen, net als de jongeren (en iedereen daar tussenin)  alles wat ze zien geloven. Wanneer ze adviezen van influencers gaan opvolgen die ronduit slecht voor hun gezondheid zijn. Of voor hun portemonnee, of voor hun geestelijke welbevinden. 

Ik hoor nog niet bij de ouderen, maar mijn vader en zijn vriendin wel. Mijn vader heeft geen smartphone. Ook geen smart televisie. Zijn vriendin wel. Wanneer ik haar (en hem) een appje stuur zorg ik ervoor dat het niet om iets belangrijks of urgents gaat, soms duurt het namelijk meer dan een dag voor ik antwoord krijg. Na het lezen van het artikel in NRC ben ik daar wel blij om, het betekent dat ze niet de hele dag met de telefoon bezig zijn. Gelukkig niet, die twee zijn vaak op pad en hebben het daarvoor veel te druk.

21 opmerkingen:

  1. Hier veel schermtijd!
    Ik kijk veel op YouTube. Kritische shows van John Oliver, Jon Stuart, Stephen Colbert en Jimmy Kimmel vind goed. En verder historische filmpjes van Ruth Goodman, Dgging for Britain over opgravingen in het VK.
    Nu net een film aan het kijken over hoe schoon mensen waren in Tudor-tijd. Kleding en persoonlijke hygiëne.
    Soms ook technische filmpjes over hoe je de keteltemperatuur zuiniger zet of hoe mijn smartwatch werkt. Gebruiksaanwijzingen op papier laten vaak zeer te wensen over.
    Op mijn telefoon lees ik nieuws en bekijk ik het weer op buienradar. 's Ochtends in bed al. Als het zonnig lijkt te worden, dan zet ik een was aan, op de timer om het beste zonlicht mee te pakken.
    Daarnaast mag ik ook graag tv kijken, wel selectief overigens.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Wij kijken deze shows ook. Er is ook zo ontzettend veel interessants te zien, je raakt echt niet uitgekeken. Ja, gebruiksaanwijzingen hoe iets werkt of hoe je iets moet doen op een apparaat vind ik ook handig. Ik lees ook dat je heel veel andere dingen doet, daar heb je ook nog tijd voor!

      Verwijderen
  2. Ik werk in een verzorgingshuis en ik kom nog altijd weinig smartphones en computers tegen. Veel mensen zijn op een gegeven moment blijkbaar toch ergens stil blijven staan. Mijn moeder, vorig jaar overleden toen ze 90 was, was altijd graag op de pc bezig en ze zat ook op facebook en daar waren altijd veel mensen verbaasd over.
    Wat wij dus wel veel op mijn werk zien is dat de hele dag de televisie aanstaat. Soms komt uren achter elkaar hetzelfde nieuws langs. Tegenwoordig heb je ook televisies die na een bepaalde tijd zelf uitschakelen.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ik ken ook mensen van 90+ (niet veel, twee) die allebei heel actief contact hebben met anderen via whatapp op hun smartphone. Een rijdt ook nog auto. Best sneu dat de televisie dan je 'gezelschap' is. En worden er ook geen podcasts of luisterboeken geluisterd? Dat lijkt mij namelijk zo fijn als je veel tijd hebt en misschien slechte ogen en lezen lastig is.

      Verwijderen
    2. Voor slechtzienden heb je wel speciale luisterboeken, die op een cd staan. Er wordt ook speciale apparatuur voor verhuurd, want het bedienen van kleine knopjes gaat vaak niet. Omdat er bij ons vrijwel niemand een smartphone of tablet of iets dergelijks heeft, luisteren ze dus ook niet naar luisterboeken en podcasts.
      Toen mij vader half de 80 was en door een bekkenbreuk zes weken plat in het ziekenhuis in bed lag, hebben we een tablet voor hem aangeschaft en daar was hij eigenlijk gelijk mee weg. Het kan dus wel, maar ik weet niet wat dat met anderen is. Of de ouderen hebben zelf geen interesse, of de familie/mantelzorgers steken er geen moeite (meer) in... ik weet het niet.

      Verwijderen
    3. Goh, ja, al die knopjes en kleine touchscreens is natuurlijk ook handig als je al weinig ziet. Sta ik helemaal niet bij stil. Fijn dat jouw vader met de tablet overweg kon. Ik ga er vanuit dat mijn vader dat ook kan. Denk een combinatie: geen interesse en niemand die er eens goed voor gaat zitten me ze.

      Verwijderen
    4. Dank je wel trouwens voor je antwoord!

      Verwijderen
  3. Een vriendin van me houdt van films. Zit de hele middag en avond achter de tv. Dat nodigt niet uit tot wandelen(wel doktersadvies). En slecht slapen na al dat blauw licht is ook niet vreemd.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ja, een combi is prima, maar alleen maar zitten is voor niemand goed. En dat licht helpt zeker niet bij een gezonde nachtrust heb ik ook begrepen.

      Verwijderen
  4. Ik zit wel veel achter de pc, en doe daar veel op. Maar met de komst van de smartphone minder, omdat je ook veel op dat ding kunt doen. Op de pc en ook ook mijn telefoon heb ik een programma dat het licht 's avonds minder blauw maakt, meer naar het rode. Maar ik hoorde laatst in een wetenschapsprogramma dat het helemaal niet klopt dat blauw licht je wakker houdt. Dat schijnt een fabeltje te zijn. Maar 's avonds is dat rodere licht wel prettiger aan de ogen. Maar niet geschikt voor foto bewerken, dat kan alleen overdag bij daglicht.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Interessant van dat licht. Ik heb nooit last van in slaap vallen als ik net televisie heb gekeken beneden in de huiskamer. Mijn telefoon ligt naast het bed als wekker, ik kijk er verder niet op als ik al in bed lig. Ik zit zelf veel meer achter de laptop dan op mijn telefoon. Daar doe ik niet zoveel mee thuis, overdag werkdingen zoals appen voor werk.

      Verwijderen
  5. Ik lees veel kranten digitaal, en eigenlijk ook boeken. Verder onze administratie, bankzaken, recepten eigenlijk van alles. Mijn moeder van 89 heeft geen computer en geen smartphone en is digitaal absoluut niet vaardig. Juist daarom valt het op dat veel dingen alleen maar digitaal kunnen, ik bestel altijd boodschappen voor haar en andere zaken, telefonisch kan dat niet meer. Soms is het wel lastig, wanneer de televisie of de (vaste) telefoon het niet meer doen moet Ed naar Amsterdam om e.e.a. te resetten want de stekker van het modem eruit halen kan ze niet. Appen, een mailtje of sms'je sturen ook niet, zelfs de zorgverzekeraar kon ze van de week niet bellen omdat het te druk was, ze werd verwezen naar de website.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. De krant lees ik op mijn tablet, nooit op mijn telefoon. Verder zit ik niet zoveel op mijn telefoon en tablet, alleen als ik tv/series kijk maar dat is op de sportschool. Thuis heel soms, maar meestal op de tv. Ik hoef (nog) niets te doen voor mijn vader, maar als hij aan huis gebonden zou zijn zou ik hem wel wat adviezen geven. Hij kan wel met de laptop en email overweg.

      Verwijderen
  6. Hier ook veel schermtijd. Geen Youtube, maar wel IG, @Threads en ik volg veel blogs. Verder ook mijn dagelijks uur (minimaal) Spaans op Duolingo en alles wat te maken heeft met reizen en vakantie.
    Mijn telefoon staat wel op stil. Als er berichtjes binnenkomen en we zijn op stap, kan het ook wel eens een halve dag duren eer ik dat zie. Familie en vrienden weten dat, als het dringend is, ze mij moeten bellen.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Het is ook een verrijking vind ik, zoveel dingen die makkelijker en leuker en sneller gaan! Ik zet mijn telefoon om 1600 uur op stil. Tot 07.30 uur de volgende dag.

      Verwijderen
  7. Actueel thema. Ja ik heb veel schermtijd, op laptop lees ik veel blogs, en reageer ook heel vaak, daar besteed ik geschat wel 2 uur per dag aan, FB ook uurtje op diverse haakgroepen, TGTG, medische en kookgroepen, doe ik zowel op laptop als telefoon.
    En ik lees NRC op laptop, ook wel een uurtje en ook de puzzels nemen soms veel tijd.
    Nieuws op telefoon en een aantal apps maar dat is samen niet meer dan uur per dag.
    Zit ik toch al op 5 uur per dag, en vind dat prima, het is leuk, ik leer ervan hou het nieuws bij en met de puzzels ook de hersens aan de gang.
    Filmpjes kijk ik zelden, soms wel professionele over landen bv. Maar er zijn ook zoveel amateuristische, Ik wil van kraaltjes bloemen gaan maken en ben daar gisteren ook wel 2 uur mee bezig geweest maar niet echt verder gekomen. Op sommige sites waar ik hele mooie eindresultaten vond, stond geen of minimale uitleg en dan een filmpje dat uur duurde, stukje gekeken maar doordat het zo slecht was opgenomen, handen in de weg, of veel te laag in beeld dat ik daar ook niks aan had.
    Maar over het algemeen ben ik heel blij en tevreden met mijn schermtijd

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Jij bent er dus veel mee bezig, maar ik weet dat je ook heel veel dingen dingen doet zonder, het is voor jou niet een invulling van een heel saai leven! 😉

      Verwijderen
  8. Redelijk wat schermtijd. Maar ja, mijn leven hé,,,

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ja, maar voor je werk niet bejaard en dus mag het 🤣. Nee hoor, ook al was je bejaard, lekker doen waar je zelf zin in hebt.

      Verwijderen
  9. Ten tijde van corona hebben we mijn moeder (destijds bijna 90 of zo) geprobeerd te leren hoe ze moest videobellen. Maar dat lukte echt niet meer. Zagen we ineens een oor in beeld of zo. Hilarisch wel. Ze was te oud voor dat soort moderne dingen, zei ze dan. Ze keek niet veel tv. Maar ze had wel heel vaak een cd op staan. Groetjes, Nicky

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Muziek luisteren is ook fijn, en dat je geen zin meer heb om nieuwe dingen te leren begrijp ik wel. Je weet dan ook niet wat je mist dus voor haar was dat prima natuurlijk. Denk dat het voor jou en jouw dochter misschien lastiger was dat zij het niet wilde. Dat ervaar ik met mijn vader . Dan denk ik 'pap, je weet niet hoe makkelijk het leven wordt als je .....' Maar goed, net zo eigenwijs als ie oud is dus ik ga ook geen pogingen meer wagen.

      Verwijderen